विराटनगरमा सञ्चार क्षेत्रका चुनौतीहरू र नवयुवाहरूका लागि उपलब्ध अवसरहरूबारे ‘विकल्प एन अल्टर्नेटिभ’ले एक विशेष संवाद कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ। कार्यक्रममा पूर्व नेपाल (कोशी प्रदेश)मा लामो समयदेखि पत्रकारिता गरिरहेका विज्ञहरूले आफ्नो अनुभव बाँड्दै मिडिया क्षेत्रको वर्तमान अवस्था, प्रविधिको प्रभाव, सरकारको भूमिकासहित विभिन्न विषयमा गहन छलफल गरेका थिए।
कार्यक्रममा उद्घोष दैनिकका म्यानेजिङ डाइरेक्टर बन्धु पोखरेल, हाम्रो मत दैनिकका सम्पादक विवेक गौतम, नेपाल पत्रकार महासंघ मोरङका अध्यक्ष शुशिल पाठक र नेपाल पत्रकार महासंघ कोशी प्रदेशका अध्यक्ष भरत खड्काको उपस्थिति रहेको थियो। उनीहरू पत्रकारिता क्षेत्रमा दुई दशकभन्दा लामो अनुभव भएका अग्रज सञ्चारकर्मी हुन्। टाइपराइटर र फ्याक्सको युगदेखि इमेल, इन्टरनेट हुँदै कृत्रिम बुद्धिमत्तासम्म (AI) आइपुग्दा मिडिया क्षेत्रमा आएका परिवर्तनका संवाहक उनीहरू प्रविधिको विकासले पत्रकारितामा पुर्याएको प्रभावबारे आफ्ना धारणा राख्न राखेका थिए ।
छलफलका क्रममा वक्ताहरूले नेपाली मिडिया क्षेत्रमा देखा परेका प्रमुख चुनौतीहरूमाथि प्रकाश पारे। प्रविधिको तीव्र विकासले सञ्चारमाध्यममा परिवर्तन ल्याए पनि यसको नकारात्मक असर परम्परागत मिडिया, विशेष गरी प्रिन्ट मिडियामा देखिएको उनीहरूको भनाइ थियो। डिजिटल पत्रकारिताको बिस्तारसँगै समाचारपत्र उद्योग धरासायी बन्दै गएको तथा राज्यले मिडिया क्षेत्रको दीर्घकालीन विकासप्रति खासै चासो नदेखाएको भन्ने धारणा पनि कार्यक्रमका वक्ताहरूले व्यक्त गरे ।
कार्यक्रममा महिला पत्रकारहरूले भोग्नुपरेका कठिनाइहरूबारे गम्भीर छलफल गरियो। पत्रकारिता क्षेत्रमा महिलाहरूको सहभागिता बढ्दै गए पनि कार्यस्थलमा उनीहरू अझै पनि लैंगिक भेदभाव, सुरक्षासम्बन्धी समस्या र काम-परिवार सन्तुलनको चुनौती झेल्न बाध्य छन्। सम्पादकीय तहमा महिलाहरूको भूमिका कमजोर छ, फिल्ड रिपोर्टिङका क्रममा दुर्व्यवहार सहनु परेको छ, र मातृत्व सुविधाको अभावले उनीहरूको करियरमा प्रभाव परेको छ । त्यस्तै, पत्रकारहरूको पारिश्रमिक समस्या पनि प्रमुख विषय रह्यो। अधिकांश पत्रकारहरू न्यून तलबमा, कतिपय त स्थायी नियुक्तिविना काम गरिरहेका छन्। अनलाइन मिडियाको बृद्धिसँगै पारिश्रमिक असमानता झनै बढेको छ, प्रिन्ट मिडियामा आर्थिक संकट गहिरिँदै गएको छ ।
वक्ताहरूका अनुसार प्रविधिको तीव्र विकाससँगै मिडिया क्षेत्र नयाँ सम्भावनाहरूमा प्रवेश गरिरहेको छ। डिजिटल पत्रकारिता, अनुसन्धानमूलक पत्रकारिता, डाटा जर्नालिज्म, पोडकास्टिङ तथा युट्युब जस्ता नयाँ माध्यमहरूका कारण नयाँ पुस्ताले पत्रकारितामा अवसरहरू पाउन सक्छन्। तर, यसका लागि युवाहरूले प्रविधिसँग साक्षात्कार गर्दै नयाँ प्रवृत्तिहरू आत्मसात गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको छलफलका क्रममा उल्लेख गरियो।
कार्यक्रममा ‘विकल्प फेलो’ र ‘वाईपी फेलो’को सहभागिता रहेको थियो। ‘विकल्प एन अल्टर्नेटिभ’ले प्रत्येक महिनाजसो युवाहरूका लागि विभिन्न विषयमा विज्ञहरूसँग संवाद, छलफल तथा अन्तरक्रियाका कार्यक्रमहरू आयोजना गर्दै आएको छ। यस्तो कार्यक्रमले युवाहरूलाई समसामयिक मुद्दाहरूमा सचेत बनाउने मात्र होइन, मिडिया क्षेत्रमा नयाँ सम्भावनाको खोजी गर्नसमेत उत्प्रेरित गर्ने विश्वास आयोजक संस्थाले लिएको छ।कार्यक्रमको सहजीकरण ‘विकल्प एन अल्टर्नेटिभ’का निर्देशक वसन्त अधिकारीले गरेका थिए भने सञ्चालन रानु साहले गरेकी थिइन्।
